Wysiękowe zapalenie ucha środkowego jest najczęstszą przyczyną zaburzeń słuchu u dzieci. Polega na gromadzeniu się płynu w jamie bębenkowej przy zachowanej błonie bębenkowej. Zalegając przez długi czas płyn wysiękowy gęstnieje niekiedy do konsystencji kiślu.
Może powodować powstanie zrostów łącznotkankowych unieruchamiających łańcuch kosteczek słuchowych oraz powolne niszczenie błony bębenkowej.
Objawia się niedosłuchem, który nieleczony może prowadzić do zaburzeń mowy oraz niekorzystnie wpływać na rozwój psychospołeczny dziecka.
U ponad połowy przypadków ten przewlekły stan zapalny poprzedzony jest epizodami ostrego zapalenia ucha środkowego i nawracającymi infekcjami górnych dróg oddechowych.
Jedną z zasadniczych przyczyn tej choroby są zaburzenia drożności trąbki słuchowej związane z przerostem migdałka gardłowego. Wśród czynników ryzyka wymienia się: sztuczne karmienie w okresie niemowlęcym, palenie papierosów u rodziców, uczęszczanie do żłobka i związana z tym częstsza ekspozycja na infekcje górnych dróg oddechowych, zaburzenia odporności, alergia, refluks przełykowo-gardłowy.
Objawy wysiękowego zapalenia ucha środkowego
Choroba początkowo może przebiegać bezobjawowo. Gromadzący się wysięk prowadzi do upośledzenia słuchu, u młodszych dzieci obserwuje się zaburzenia wymowy, opóźniony rozwój mowy, łagodne zaburzenia równowagi. U nieco starszych dzieci może stać się przyczyną zaburzeń koncentracji uwagi, kłopotów w nauce i kontaktach z rówieśnikami.
Rozpoznanie
Opiera się na analizie historii choroby, badaniu otoskopowym ucha, w którym za zachowaną błoną bębenkową stwierdza się obecność płynu wysiękowego oraz badaniu słuchu – audiometrii impedancyjnej, a u dzieci starszych także audiometrii tonalnej.
Leczenie
U ponad ok.80% dzieci wysięk pod wpływem leczenia zachowawczego ustępuje samoistnie w ciągu 3-6 miesięcy. W razie braku poprawy stosuje się leczenie operacyjne – zabieg tympanopunkcji z ewentualnym drenażem wentylacyjnym jam bębenkowych w znieczuleniu ogólnym.
Tympanopunkcja polega na nakłuciu błony bębenkowej w celu usunięcia płynu wysiękowego zalegającego w jamie bębenkowej. Czasem wykonuje się nacięcie błony bębenkowej zwane paracentezą. Otwor zamyka się w ciągu kilku, kilkunastu godzin (po tympanopunkcji) do kilku, kilkunastu dni (po paracentezie).
Dla utrwalenia efektu poprawy słuchu i zapewnienia upowietrznienia jamy bębenkowej zakłada się do błony drenik wentylacyjny, który kształtem zwykle przypomina maleńką szpulkę na nici. Jest ona umieszczana w błonie bębenkowej tak, że jeden jej kołnierzyk leży pod, a drugi nad powierzchnią błony.
Wstecz