Stan zapalny

Upławy są najczęstszą przyczyną zgłaszania się pacjentek do lekarza ginekologa. Mogą się one pojawić się nawet u małej dziewczynki. Najczęściej jednak jest to problem wieku dojrzałego.

Czy każda wydzielina pochwowa świadczy o toczącym się stanie zapalnym? Nie. Mikroflora bakteryjna zdrowej, dojrzałej płciowo kobiety zawiera wiele bakterii tlenowych i beztlenowych. Ponadto wydzielane estrogeny i progesteron tak działają na nabłonek pochwy, że złuszcza się on stale. Wydostając się na zewnątrz, daje wrażenie upławów, a tymczasem ma walory ochronne.

Sucha pochwa jest bardziej narażona na czynniki fizyczne, chemiczne i tym samym na urazy oraz faktyczne stany zapalne. Najważniejsza dla utrzymania prawidłowych proporcji flory bakteryjnej w pochwie jest obecność pałeczek kwasu mlekowego. Pałeczki z rodzaju Lactobacillus utrzymują kwaśny odczyn w pochwie poprzez wytwarzanie kwasu mlekowego, produkcję nadtlenku wodoru, który hamuje namnażanie się patogennych bakterii. Ponadto mają one zdolność do przylegania do nabłonka pochwy, chroniąc go w ten sposób przed inwazją innych bakterii

Oprócz pałeczek, o których wspomniałam, w pochwie mogą bytować gatunki takich rodzajów, jak Staphylococcus, Enterococcus, Bacteroides i wiele innych. Występują również grzyby, których obecność w zdrowym organizmie, bez dawania jakichkolwiek dolegliwości, nie jest wskazaniem do leczenia.

Należy pamiętać o tym, że na naszej skórze, w przewodzie pokarmowym oraz w pochwie fizjologicznie jest wiele szczepów bakteryjnych i grzybów. Dążenie do tego, aby nie było obecnej żadnej wydzieliny pochwowej jest błędem i stwarza wiele problemów.

Prawidłowa wydzielina pochwowa zmienia się podczas cyklu pod wpływem działania hormonów: przemiana z obfitej, jasnej w żółtą, krusząca się świadczy tylko o harmonijnej czynności estrogenowo-progesteronowej i absolutnie nie wymaga leczenia.

Najlepiej jest to widoczne u dziewcząt w wieku pokwitania, gdy nagle zaczyna wydobywać się z pochwy duża ilość dotychczas niewystępującej wydzieliny. W 90% jest to wydzielina pokwitaniowa, tzw. fluor pubertalis i świadczy o prawidłowym sygnale estrogenowym. Ale jeżeli mamy jakiekolwiek wątpliwości i obawy, to zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Objawy stanu zapalnego U kobiet dojrzałych, współżyjących płciowo, przykrym problemem są
upławy grzybicze. Pojawiają się one często, są trudne do wyleczenia i niestety mogą się powtarzać. Grzybicę można rozpoznać na podstawie charakterystycznych dolegliwości, takich jak np. świąd, pieczenie sromu, ból podczas oddawania moczu, upławy o charakterze serowatym. Ponieważ grzybica łatwo się przenosi na współmieszkańców (mąż, dziecko może łatwo się zarazić, używając wspólnego ręcznika czy gąbki), leczyć powinno się oboje partnerów. Jest to konieczne nawet wtedy, gdy druga osoba nie zgłasza objawów, a przede wszystkim należy przestrzegać reżimu sanitarnego. W celu leczenia grzybicy podaje się leki doustne i dopochwowe. Infekcjom tym sprzyja osłabienie odporności, cukrzyca, antykoncepcja, antybiotykoterapia. Ważne jest, aby po leczeniu lub równolegle stosować terapię wspomagającą, polegającą na odtwarzaniu właściwej równowagi bakteryjnej.

Rzęsistkowica występuje nieco rzadziej, ale ponieważ jest chorobą łatwo przenoszoną drogami płciowymi, warto o niej wspomnieć. Wywołuje ją pierwotniak Trichomonas vaginalis. Badanie kliniczne wykazuje szarobiałe, czasami pieniste, upławy, które wywołują zaczerwienienie sromu, uczucie pieczenia i bólu podczas stosunku. Rozpoznanie stawia się na podstawie badania mikrobiologicznego, a leczy oboje partnerów.

Bakteryjna waginoza czyli nieswoiste bakteryjne zapalenie pochwy jest najczęstszą przyczyną wizyty u lekarza ginekologa. Powodem jej powstawania jest zaburzenie proporcji między florą tlenową, a beztlenową w pochwie. Często pojawia się podczas pierwszych stosunków, towarzyszy jej zapalenie pęcherza moczowego i z tego powodu bywa nazywana chorobą miesiąca miodowego. Po rozpoznaniu mikrobiologicznym dobrze jest prowadzić leczenie na podstawie antybiogramu.

Często przyczyną zwiększonych upławów są stany fizjologiczne takie jak
np. ciąża. Usposabia ona do grzybic i infekcji bakteryjnych. U każdej kobiety w ciąży powinien zostać pobrany rozmaz mikrobiologiczny i leczony stan zapalny. W razie zaniedbania leczenia może dojść do utraty ciąży.

Jak zatem dbać o siebie, aby uniknąć wspomnianych schorzeń?

• Zachować codzienną higienę okolic intymnych zarówno u kobiet, jak i mężczyzn (zwłaszcza higienę odbytu i krocza po czynnościach fizjologicznych).
• Przestrzegać wzmożonej higieny podczas menstruacji.
• Unikać współżycia podczas miesiączki.
• Zadbać o dokładną higienę przed rozpoczęciem współżycia.
• Używać tylko własnego ręcznika, myjki, bielizny osobistej.
• Dbałość o czystość urządzeń sanitarnych.

Kąpieliska, baseny, bielizna (stringi), proszki do prania mogą być dodatkowym czynnikiem drażniącym.

Należy też pamiętać, że często stosowane irygacje dopochwowe usuwają naturalną barierę ochronną pochwy, jaką są pałeczki Doderleina, i w ten sposób, paradoksalnie, stają się przyczyną upławów.

Czy tampony mogą być przyczyną upławów?
Oczywiście, że tak. Zatrzymywanie w organizmie krwi, która jest doskonałą pożywką bakteryjną, zwłaszcza u kobiety podatnej na infekcje często doprowadza do bardzo poważnych stanów chorobowych.

Podobnie przemęczenie, choroby ogólnoustrojowe, stresy, które osłabiają odporność organizmu, mogą być przyczyną nawracających upławów.

Nieleczone, przewlekłe stany zapalne pochwy doprowadzają do stanów zapalnych wyższych partii narządu rodnego, dlatego choć jest to problem wstydliwy, szczególnie dla kobiet bardzo dbających o higienę, należy zawsze skonsultować się z lekarzem.

Na rynku dostępne są środki o działaniu przeciwzapalnym, które można stosować bez wizyty u lekarza. Są to preparaty ziołowe w płynie bądź globulkach, które w nagłych przypadkach mogą przynieść natychmiastową ulgę.
 

Dr n. med. Lidia Walczak
Specjalista ginekolog - położnik