Zdrowie mężczyzny – Praca głosem

W wyniku nadmiernych obciążeń głosowych lub pracy głosem w nieodpowiednich warunkach może dojść do poważnych zaburzeń lub zmian patologicznych krtani. Przewlekłe schorzenia krtani oraz guzki głosowe zaliczane są do chorób zawodowych.


Przeciążenia głosowe występują przede wszystkim wśród takich grup zawodowych, jak: nauczyciele, wykładowcy, pracownicy centrali telefonicznych i call center, pracownicy pełniący stanowiska opiekuńcze i pedagogiczne w przedszkolach, zakładach opiekuńczych, spikerzy radiowi i telewizyjni, politycy, prawnicy, dowódcy wojskowi oraz śpiewacy soliści, chórzyści i aktorzy, którzy posługują się w pracy nie tylko głosem mówionym, ale i śpiewem.

Jeśli marzysz o karierze spikera…

Bardzo ważną sprawą są specjalistyczne badania, na podstawie których laryngolog może stwierdzić, czy nie ma przeciwwskazań do wielogodzinnego operowania głosem. Lekarz kontroluje:
• prawidłowość budowy anatomicznej krtani i narządów artykulacyjnych
• sprawność układu oddechowego i słuchu
• pełną wydolność oddechowo-fonacyjną
• prawidłowe natężenie i barwę głosu
• skalę głosu
• artykulację i dykcję.

Gdy głos odmawia posłuszeństwa

Nadmierny wysiłek głosowy może doprowadzić do różnych schorzeń krtani.
Guzki głosowe są zazwyczaj obustronne i powstają w wyniku przeciążeń oraz w następstwie mikrourazów brzegów strun głosowych podczas śpiewu lub głośnego mówienia. Powodują one brak pełnego zwarcia strun głosowych przy fonacji, czyli wydawaniu dźwięku, co wywołuje tzw. chuchające nastawienie głosowe i chrypkę. Guzki mogą być leczone zachowawczo. Podstawowe metody to:
• odpoczynek głosowy – z reguły kilkudniowy
• fizykoterapia krtani (jontoforezy wapniowe i jodowe, wlewki witaminowe, inhalacje hydrokortizonowe), czasami rehabilitacja głosu.

Jeśli jednak nie poświęci się guzkom uwagi, często ulegają trwałemu rogowaceniu, co jest przyczyną nieprawidłowej wibracji strun głosowych i nieregularności ich drgań. Wtedy jedyną metodą terapii jest leczenie zabiegowe. W każdym przypadku wykrycia guzków głosowych konieczne jest przeprowadzenie ogólnej oceny narządu głosu i jego wydolności. Efekty leczenia mogą nie być trwałe w sytuacji, gdy po okresie rehabilitacji dochodzi do ponownego przeciążenia głosu.

Drugą, często występującą chorobą, u podłoża której leży nadmierny wysiłek głosowy, jest dysfonia hypofunkcyjna. Polega ona na występowaniu nadmiernego napięcia mięśni w czasie fonacji. Wzmożone napięcie mięśni powstaje nie tylko u osób nadużywających głosu, ale także pracujących głosem.

Oprócz nieprawidłowego brzmienia głosu – głos może być niski lub wysoki – pojawiają się bóle w okolicy krtani i tchawicy, dokucza również wysychanie błony śluzowej gardła i krtani. W leczeniu stosuje się zazwyczaj ciepłe inhalacje, wlewki dokrtaniowe z olejkami eterycznymi, jontoforezy, rehabilitację oddechową. Czasami konieczne bywa ograniczenie wysiłków głosowych, nieraz przerwanie pracy zawodowej.

Jak dbać o głos
Istnieje kilka prostych rad dla osób pracujących głosem, których przestrzeganie w istotny sposób może zapobiegać występowaniu schorzeń krtani:

* często pić płyny, najlepiej wodę niegazowaną, aby śluzówki cały czas były prawidłowo nawilżone (zwłaszcza w pomieszczeniach klimatyzowanych);
* w upalne dni nie ustawiać klimatyzatorów poniżej 19 stopni. Praca głosem w niższej temperaturze predysponuje do schorzeń krtani;
* w zimie temperatura nie powinna przekraczać 21 stopni, zbyt wysoka temperatura wysusza struny głosowe i powoduje wystąpienie zaburzeń głosowych;
* nie pracować głosem nawet przy minimalnej chrypce, która jest wynikiem infekcji górnych dróg oddechowych, w tych przypadkach konieczny jest odpoczynek głosowy. Zbyt intensywny wysiłek głosowy, konieczność głośnego mówienia lub krzyku przy infekcji krtani może doprowadzać do trwałych uszkodzeń w obrębie strun głosowych np. wylewu do struny głosowej czy powstania polipa;
* przy wysychaniu śluzówek podczas pracy głosem należy używać preparatów nawilżających śluzówki, takich jak np.: Vitamina A+E w kapsułkach do rozgryzania, porost islandzki w żelkach dostępny w preparacie Isla-mint i Isla-moos, inhalacje z soli ciechocińskiej, picie dużej ilości płynów.

Poza tym osobom pracującym głosem zaleca się korzystanie z leczenia klimatycznego, inhalacyjnego, fizykalnego i balneologicznego w uzdrowiskach.



dr n. med. Jacek Zawadowski
specjalista laryngolog