Zaburzenia erekcji

Termin „zaburzenia erekcji" oznacza utrzymującą się przez co najmniej 3-6 miesięcy niezdolność do osiągnięcia i/lub utrzymania wzwodu członka wystarczającego do podejmowania satysfakcjonującej aktywności seksualnej. Najczęstsze postacie zaburzeń erekcji to trudności w uzyskaniu wzwodu pomimo stymulacji seksualnej, niepełna sztywność członka podczas wzwodu, ustępowanie wzwodu podczas stosunku (ale przed wytryskiem, w odróżnie¬niu od najczęstszego zaburzenia seksualnego u mężczyzn, jakim jest przed¬wczesny wytrysk).

Dokładna częstość występowania zaburzeń erekcji o różnym stopniu nasilenia jest trudna do określenia, gdyż tylko około 10% mężczyzn zgłasza się z tym problemem do lekarza, Szacuje się, że zaburzenia erekcji dotyczą nieco ponad potowy mężczyzn w wieku 40-70 lat, 39% mężczyzn w wieku 40 lat, 48% w wieku 50 lat, 57% w wieku 60 lat i 67% w wieku 70 lat, Choć jednak częstość występowania zaburzeń erekcji wzrasta wraz z wiekiem, nie zawsze jest konsekwencją starzenia się. Ryzyko wystą¬pienia zaburzeń erekcji jest większe u mężczyzn;

• chorujących na przewlekłe choroby układu krążenia (nadciśnienie, miażdżyca tętnic, choroba wieńcowa), cukrzycę, hiperlipidemię, hipercholesterolemię, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, choroby układu nerwowego, zaburzenia hormo¬nalne (dotyczące np. tarczycy, przysadki, nadnerczy, hormonów płciowych);
• palących tytoń, nadużywających alkoholu;
• przewlekle stosujących niektóre leki (w leczeniu nadciśnienia, depresji, nerwicy, alergii, chorób ptuc, układu krążenia, układu nerwowego, a nawet dostępne bez recepty preparaty przeciwbólowe, stosowane w chorobie wrzodowej czy nadkwaśności żołądka);
• z nadwagą i otytych;
• intensywnie pracujących, narażonych na stres związany z żydem zawodowym czy prywatnym;
• po przebytym urazie kręgosłupa, miednicy czy krocza;
• z dolegliwościami związanymi z oddawaniem moczu, będącymi skutkiem przerostu czy zapalenia gruczołu krokowego, zakażenia układu moczowego i męskich narządów płciowych;
• po niektórych operacjach czy radioterapii stosowanych w leczeniu chorób gruczołu krokowego (prostaty), jelita grubego, pęcherza moczowego.

Przyczyna może sięgać znacznie głębiej
Szczególnie istotny jest związek zaburzeń erekcji z chorobami układu krążenia i cukrzycą. Okazuje się bowiem, że wystąpienie problemów ze wzwodem może być pierwszym objawem choroby naczyń krwionośnych, która dopiero po kilku latach objawia się rozwojem nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej, miażdżycy tętnic kończyn dolnych, a nawet wystąpieniem udaru mózgu. Ponad połowa mężczyzn z chorobą wieńcową cierpiała wcześniej z powodu zaburzeń erekcji, a u I /3 mężczyzn z tą przypadłością test wysiłkowy jest dodatni (co świadczy o już istniejącej, dotychczas bezobjawowej chorobie naczyń wieńcowych). U 11% chorych na cukrzycę zaburzenia erekcji są jej pierwszym objawem, a ogółem cierpi na nie ponad potowa cukrzyków.

W zależności od mechanizmu powstawania wyróżnia się trzy rodzaje wzwodu:

• psychogenne - wywoływane przez impulsy powstające w mózgu (wskutek działania wyobraźni czy odbierania bodźców wzrokowych) i przenoszone następnie przez włókna nerwowe do członka;
• odruchowe - powstające w wyniku bezpośredniego pobudzania członka i jego okolic, Oba wyżej wymienione mechanizmy działają jednocześnie podczas erekcji występującej podczas aktywności seksualnej;
• w trakcie snu (nocne) - występują w jednej z faz snu u wszystkich zdrowych mężczyzn od okre¬su niemowlęctwa do późnej starości, Występowanie wzwodów nocnych świadczy o prawidło¬wym działaniu mechanizmów odpowiedzialnych za ich wystąpienie, sugerując psychogenne podłoże zaburzeń erekcji,

Zaburzenia erekcji dzieli się na trzy grupy, według przyczyny powstawania:

• organiczne - będące skutkiem uszkodzenia naczyń krwionośnych czy włókien nerwo¬wych, odpowiadających za wystąpienie wzwodu (w przewlekłych chorobach układu krążenia, nerwowego, cukrzycy, po urazach, zabiegach operacyjnych czy radioterapii) oraz zaburzeń hormonalnych;
• psychogenne - będące skutkiem stresu, nerwowości, urazów psychicznych, proble¬mów w związku partnerskim, występujące częściej u młodych mężczyzn;
• mieszane - przy współistnieniu różnych przyczyn, np. stresu i depresji związanej z już istniejącymi, początkowo tylko organicznymi zaburzeniami erekcji,

Wykrycie przyczyny wywołującej zaburzenia erekcji może nie być łatwe. Należy jednak zawsze podej¬rzewać tło psychogenne, jeśli do wystąpienia zaburzeń doszło nagle, obecne są problemy natury emocjonalnej, a wzwody nocne, czy te występujące w innych niż kontakt seksualny sytuacjach (mastur¬bacja, myśli o treści erotycznej, rtd.) są prawidłowe. Zaburzenia erekcji na tle organicznym charakteryzu¬je na ogół stopniowe narastanie, brak nocnych wzwodów prącia i obecność wspomnianych czynników ryzyka,

Konsekwencje zaburzeń erekcji
Mężczyzna doświadczający powtarzających się problemów z erekcją (stanowiących źródło frustracji, depresji, zmniejszenia poczucia własnej wartości) podświadomie zmniejsza aktywność seksualną, a niekiedy nawet całkowicie się z niej wycofuje, tłumacząc się przemęczeniem, stresem, niewys¬paniem czy zmniejszeniem potrzeb seksualnych. Z kolei partnerka takiego mężczyzny może podej¬rzewać go o zdradę czy obawiać się o swoją atrakcyjność Staje się to źródłem konfliktów z part¬nerką, której reakcje mogą być bardzo różne. Niekiedy mężczyzna obwinia partnerkę o swoje niepowodzenia, co dodatkowo nasila konflikt,

Problemy z życiem seksualnym mogą także stać się przyczyną depresji czy nerwic i stymulować rozwój chorób układu krążenia. Tymczasem odpowiednie leczenie zastosowane w krótkim czasie od rozpoczę¬cia się zaburzeń pozwala nie tylko na powrót do satysfakcjonującego życia seksualnego i pozytywnych relacji z partnerką, ale także na wczesne wykrycie niektórych potencjalnie zagrażających życiu chorób.

Kiedy zwrócić się o pomoc do lekarza?
Kłopoty ze wzwodem występujące sporadycznie, w stanie przemęczenia czy stresu, nie powinny niepokoić. Natomiast, jeżeli problem powtarza się przez dłuższy okres, należy poszukać fachowej pomocy. Wstyd jest w tym przypadku zupełnie nieuzasadniony, gdyż problem zaburzeń erekcji stał w ciągu ostatnich lat powszechnie znany lekarze są świadomi jego istnienia i fachowo przygotowani, a opóźnianie diagnostyki i leczenia jedynie pogarsza sytuację. Warto też zapewnić partnerkę o jej atrakcyjności, stałości związku i uświadomić istotę problemu. Zrozumienie i pomoc partnerki w dal¬szym postępowaniu są niezwykle istotne dla przywrócenia satysfakcji z życia seksualnego.

Leczenie zaburzeń erekcji
Mężczyzna udający się do lekarza z powodu zaburzeń erekcji powinien być przygotowany na udziele¬nie odpowiedzi na kilka pytań i wykonanie pewnych badań diagnostycznych. Podczas wstępnej roz¬mowy lekarz zapyta prawdopodobnie o okoliczności i czas trwania problemów z erekcją, popęd seksu¬alny, występowanie wzwodów nocnych, choroby i przyjmowane leki, nawyki dotyczące palenia papierosów, spożycia alkoholu, trybu życia. Na tej podstawie zlecane jest zwykle wykonanie podsta¬wowych badań krwi, EKG, dokonanie pomiaru ciśnienia tętniczego krwi. Ma to na celu wykrycie schorzeń dotychczas przebiegających bezobjawowo, które mogą być przyczyną zaburzeń erekcji.

W niektórych przypadkach, w których istnieją wątpliwości dotyczące przyczyny zaburzeń erekcji lub leczenie lekami doustnymi jest nieskuteczne, wskazane może być wykonanie dalszych badań, jak np. ocena wzwodów nocnych czy iniekcja środka rozszerzającego naczynia krwionośne bezpośrednio do członka (niekiedy w połączeniu z badaniem dopplerowskim).

Już na początkowym etapie diagnostyki i leczenia zaburzeń erekcji zalecana jest modyfikacja stylu życia mająca na celu wyeliminowanie lub ograniczenie działania czynników mogących przyczyniać się do pow¬stawania problemu - rzucenie lub ograniczenie palenia, dbałość o regularny wysiłek fizyczny i kondycję, unikanie stresu, ewentualnie modyfikacja stosowanych leków. Po wykonaniu odpowiednich badań i pró¬bie (co nie zawsze jest możliwe) identyfikacji przyczyny problemów ze wzwodem zaleca się odpowied¬nie postępowanie.

Wysoka skuteczność leków
Podstawowym sposobem leczenia zaburzeń erekcji jest stosowanie leków doustnych, wzmacniających erekcję i ułatwiających jej uzyskanie w warunkach normalnej stymulacji seksualnej. Ich skuteczność jest wysoka, sięgając w zależności od przyczyny 70-90%, a stosowanie - przy przestrzeganiu określonych zasad i przeciwwskazań - bezpieczne. Teoretycznie działają one jedynie doraźnie, po przyjęciu tabletki, jednak poprzez przywrócenie satysfakcjonującego życia seksualnego mają one także wpływ na stan psy¬chiczny, przywracają pewność siebie, a więc potencjalnie, w niektórych przypadkach mogą wyelimi¬nować psychiczny element przyczyny problemów. Niewykluczone także, że poprzez ogólną poprawę stanu naczyń krwionośnych mogą przywrócić na pewien czas zdolność do uzyskania erekcji wystarcza¬jącej do utrzymania satysfakcjonującego życia seksualnego.

U mężczyzn z obniżonym poziomem męskich hormonów płciowych (testosteronu, DHEA) wskazana może być dodatkowo substytucja hormonalna (przy jednoczesnej kontroli stanu gruczołu krokowego). U mężczyzn, którzy nie mogą przyjmować leków doustnych lub leczenie takie jest nieskuteczne, można zastosować tzw. aparaty próżniowe lub wykonywane bezpośrednio do członka iniekcje z leków bezpośrednio wywołujących wzwód.
W większości przypadków problemy z życiem seksualnym można skutecznie leczyć, co pozwala na przywrócenie płynącej z niego satysfakcji i utrzymanie bliskich, intymnych relacji z partnerką. Należy równocześnie pamiętać, że zaburzenia erekcji często są pierwszym objawem przewlekłych, groźnych dla życia, dotychczas bezobjawowo przebiegających chorób, których wczesne rozpoznanie i leczenie stwarza szansę na skuteczniejsze leczenie i zapobieżenie powikłaniom,

Lek. med. Tomasz Jakubczyk,
Specjalista urolog