W pracy...

Niemal każdy okresowo odczuwa napięcie związane z pracą. Teoretycznie człowiek spędza w pracy 8 godzin dziennie, co stanowi 1/3 doby. Jednak w praktyce często wraca do domu po 10-12 godzinach, a część „wolnych" chwil wykorzystuje na myślenie czy wykonywanie zadań zawodowych. Obciążenie pracą to nie jedyny czynnik stresujący. Sprawdź, czy praca jest źródłem niepokojącego stresu.

Przeczytaj poniższe opisy i zaznacz, w jakim stopniu odnoszą się one do Ciebie.
Przy każdym stwierdzeniu wstaw od 0 do 5 punktów: 0 - nie, 1 - trochę, 5 - dużo

• Terminy których nie wolno przekroczyć, są charakterystyczne dla mojej pracy
• Ciągle ktoś (lub coś) przerywa mi pracę, więc mam problemy z wykonywaniem powierzonych mi zadań. 
• Zabieram często do domu pracę, na którą nie miałem czasu w ciągu dnia.
• Trudno mi współpracować z niektórymi z moich kolegów. 
• Powinienem zdobyć dodatkowe wykształcenie lub zapisać się na kursy dokształcające, aby utrzymać się w pracy lub awansować.
• Trudno mi znaleźć w swojej pracy sens, nie odczuwam satysfakcji,
• Wciąż biorę na siebie nowe obowiązki zawodowe, nie rezygnując z dotychczasowych.
• Na moim stanowisku mam niewiele wyzwań, którym mógłbym
• sprostać, i mato urozmaicenia.
• Często bywam przytłoczony wymaganiami odnoszącymi się do mojej pracy
• Mam skłonność do negatywnych reakcji, gdy odczuwam presję 
• Chciałbym, aby moi koledzy lepiej/ bardziej harmonijnie współpracowali ze sobą.
• Moja praca wyczerpuje mnie emocjonalnie.
• Martwię się możliwością fuzji/zwolnień/redukcji miejsc pracy. 
• Czuję się wypalony i chciałbym zmienić pracę/zawód, nie potrafię jednak uczynić pierwszego kroku. 
• Trudno mi poradzić sobie z problemami, które nie mają natychmiastowych, oczywistych rozwiązań. 
• Trudno mi zrelaksować się w czasie przerw w pracy, nawet jeśli sobie na nie pozwalam.
• W drodze do pracy i z powrotem mam skłonność do zamartwiania się bieżącymi problemami. 
• Gdy zabieram się do nowego zadania, trudno mi natychmiast zaangażować się w jego realizację i skoncentrować się na nim, 
• Pracuję w domu. Nie mam wolnych weekendów ani nawet wieczorów. 
• Gdy wszyscy naraz pytają mnie o coś, nie potrafię odpowiedzieć ani podjąć żadnej decyzji. 
• Jestem przytłoczony odpowiedzialnością wynikającą z bycia jednocześnie doskonałym pracownikiem, małżonkiem oraz rodzicem. 

Wyniki. Jeśli w sumie otrzymałeś:
0-20 pkt - Prawdopodobnie skutecznie radzisz sobie z napięciami związanymi z pracą. Gratulacje!

21 - 60 pkt. - Tę sferę życia powinieneś przeanalizować dokładniej. Poziom Twojego stresu jest na tyle wysoki, że w najbliższej przyszłości możesz doświadczać jego fizycznych lub psychicznych symptomów.

Ponad 60 pkt. - Wyniki testu sygnalizują niebezpieczeństwo! Potraktuj poważnie to ostrzeżenie. Nie zwlekaj z podjęciem odpowiednich kroków!
(E, Boenisch, CM, Haney „Twój stres. Sens życia, równowaga i zdrowie," GWR Gdańsk 2004, s, 45-47,)
 

Źródłem stresu może być brak pracy, praca mało satysfakcjonująca, ale także awans i rozwijanie kariery zawodowej. Coraz wyższa pozycja wiąże się z większymi oczekiwaniami, podwyższaną odpowiedzial¬nością - nie tylko za własne działania, ale i za dobór zespołu, organizację jego pracy, osiągane wyniki. Wówczas napięcie powstaje z powodu częstego rozpatrywania skutków własnych decyzji, obawy przed porażką, negatywną oceną czy wykryciem niedociągnięć, niedostatecznych umiejętności, poczucia, że oczekiwane są kolejne osiągnięcia. Jest to zjawisko stresu „bycia na świeczniku". Do tego dochodzi niepewność utrzymania własnego miejsca pracy czy stanowiska.
Jak sobie radzić ze stresem w pracy? Istnieją sposoby przydatne w wielu sytuacjach

Poniżej opisano przykłady radzenia sobie związane z planowaniem.

Planowanie czasu
Doba ma 24 godziny i cokolwiek by nie zrobić, nie będzie miała więcej. Oznacza to, że nie można brać na siebie coraz więcej obowiązków. Umiejętność najlepszego wykorzystania czasu pozwoli uniknąć sytuacji kryzysowych, daje poczucie efektywności. Po pierwsze należy zdać sobie sprawę: ile mam czasu? Po drugie: na co chciałbym go wykorzystać? Na początku, zanim zacznie się planować, warto rozpoz¬nać własnych złodziei czasu.

Zastanów się, jakie zachowania najczęściej kradną Twój czas:

• Odpowiadanie na telefony, rozmowy o niczym
• Zajmowanie się korespondencją i „papierkową robotą"
• Uczestnictwo w spotkaniach
• Dojazd do pracy
• Obiady z klientami
• Przerywanie Ci działań przez inne osoby
• Odkładanie spraw na później i wielokrotne próby ich załatwienia

Należy zaplanować każdy dzień i ustalać, które sprawy są najważniejsze do załatwienia.

• Ustal hierarchię celów, planuj i przewiduj, aby nie doprowadzić do kryzysu,
• Najpierw zastanów się, które ze spraw musisz załatwić najpilniej, które są ważne, a które może są już nieaktualne, których możesz w ogóle nie załatwiać, które powinieneś zlecić innym,
• Zaplanuj dzień tak, by w godzinach, w których czujesz najwięcej energii i sił, załatwiać sprawy najtrudniejsze, a nie marnować ich na rzeczy banalne.
• Określ godziny pracy i odpoczynku. Pamiętaj, jak ważny jest relaks. Zapobiegaj przeciąże¬niu organizmu, bo „łatwiej zapobiegać niż leczyć".
• Jeśli cały czas pracujesz bez wytchnienia, pora poszukać dystansu
• Zaczynaj tylko jedną sprawę na raz i staraj się doprowadzić ją do końca.
• Stwórz miejsce ułatwiające pracę: bez hałasu, przewiewne, dobrze oświetlone. Nie wahaj się zamknąć drzwi, aby móc się skupić czy zrelaksować przez chwilę.
• Uporządkuj papiery: segreguj wg kolejności załatwiania, napisz datę załatwienia na pis¬mach, niepotrzebne wyrzuć, do przekazania - prześlij dalej, załatwione - wciągaj do akt,
• Dziel się pracą z innymi.
• Uprzedź, jeśli nie zakończysz zadania w terminie. Najtrudniejsza sytuacja nastąpi, gdy postawisz innych przed faktem dokonanym.
• Ustalaj spotkania tak, byś mógł kontrolować czas (np. w miejscu pracy klienta; krótkie spotkania robocze - na stojąco; zebrania tygodniowe w środy, aby móc zaplanować zadania i podsumować, co zrobione jednocześnie; przygotuj sobie zwroty „Na pewno jesteś zajęty, więc powiem krótko").
• Wykorzystuj urządzenia i wynalazki (zestaw głośnomówiący w samochodzie; konferencje telefoniczne rtp.)
• Znalazłeś niewypełnione miejsce w kalendarzu spotkań. Przeznacz je dla siebie. Po odpo¬czynku będziesz pracować wydajniej.
• Wykonuj prace zlecone wystarczająco dobrze, a nie perfekcyjnie, bo inaczej będziesz miał problemy z dotrzymywaniem terminów.
• Bądź asertywny - nie podejmuj zbyt wielu zobowiązań, nie wykonuj stale prac należą¬cych do obowiązków innych, nie pozwalaj ciągle odrywać się od pracy. Korzystaj z pomocy innych - przecież nie musisz wiedzieć wszystkiego, warto uwzględ¬nić doświadczenia starszych kolegów. Poszukaj życzliwych ci osób w otoczeniu.

Mgr Małgorzata Chądzyńska,
Psycholog