Sposoby zakażenia i objawy grypy
Grypa jest ostrą wirusową chorobą zakaźną. Występuje zwykle epidemicznie najczęściej w naszym klimacie w sezonie jesienno zimowym i wczesną wiosną. Epidemie występują zwykle cyklicznie co 2-3 lata. Jej objawy są często uważane za zwykłe przeziębienie i odwrotnie. Tymczasem choroba ta może być bardzo niebezpieczna. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia co roku na świecie umiera z tego powodu kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Wirus przenoszony jest z człowieka chorego na zdrowego drogą kropelkową, tzn. w kropelkach wydzielin z dróg oddechowych podczas kichania, kaszlu, witania się, a nawet w czasie rozmowy. Zakażeniu sprzyja przebywanie w dużych skupiskach osób. Opisano przypadek zarażenia grypą większości pasażerów samolotu podczas jednego kilkugodzinnego lotu.
Po około dwóch dobach wylęgania (lub wcześniej) pojawiają się objawy choroby. Przede wszystkim jest to gorączka (często powyżej 39°C), dreszcze, bóle głowy, mięśni, stawów, objawy podrażnienia błon śluzowych (katar, kaszel, ból gardła - wywołane stanem zapalnym), uczucie osłabienia. Objawy mają różne nasilenie i czas trwania w zależności od odporności chorego, jego wieku, stanu ogólnego, współistniejących chorób oraz oczywiście zależą od wirusa i jego zjadliwości. Uszkodzenie nabłonka dróg oddechowych sprzyja zakażeniom przez bakterie chorobotwórcze, a sam wirus może uszkadzać także różne narządy wewnętrzne. Rozpoznanie grypy stawiane jest na podstawie stopnia ciężkości wymienionych powyżej objawów, które przy przeziębieniu mają znacznie mniejsze nasilenie lub nie występują wcale.
Leczenie
Leczenie jest wyłącznie zachowawcze i polega przede wszystkim na leżeniu w łóżku do czasu ustąpienia objawów chorobowych oraz przyjmowaniu leków zmniejszających objawy choroby (przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, przeciwkaszlowe, witaminy itp.). W niektórych przypadkach lekarz może zalecić leki przeciwwirusowe (oseltamivir lub zanamivir) skuteczne w leczeniu wirusa grypy. W leczeniu niepowikłanych przypadków grypy u osób uprzednio zdrowych stosowanie tych preparatów zwykle nie jest konieczne. W przypadku podejrzenia zakażenia bakteryjnego do leczenia włączany jest antybiotyk.
Zapobieganie
Od kilkudziesięciu lat dysponujemy możliwością zaszczepienia się przeciwko grypie. Niestety szczepienie takie chroni nas przed zachorowaniem na tę chorobę tylko przez jeden rok. Spowodowane jest to dużą zmiennością antygenową wirusa grypy, który co roku zmienia swoją budowę i dla naszego układu odpornościowego wydaje się być zupełnie nowym wirusem (tzw. shift antygenowy). Dlatego co roku firmy farmaceutyczne w oparciu o zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przygotowują nowe szczepionki, zawierające rozszczepione szczepy wirusów, które będą nam zagrażały w danym sezonie zachorowań na grypę. Wszystkie firmy farmaceutyczne dysponują takim samym zestawem wirusów w danym roku. WHO przygotowuje dwa zestawy: jeden dla półkuli północnej drugi dla półkuli południowej i na przestrzeni kilkudziesięciu lat nigdy nie wystapił przypadek błędnego przygotowania zestawów. Szczepionka zawiera hodowlę wirusa grypy pozbawionego działania chorobotwórczego.
Dlaczego warto się szczepić i kto powinien to zrobić?
Należy się szczepić zwłaszcza w przypadku pracy z dużymi grupami, przy narażeniu na osłabienie odporności w związku z wykonywaną pracą, przy występowaniu chorób przewlekłych, które sprawiają, że organizm może nie być w stanie poradzić sobie z infekcją. Tak więc szczepić powinni się: lekarze, pielęgniarki, pracownicy domów spokojnej starości i pracownicy służb publicznych: konduktorzy, kasjerzy, policjanci, wojskowi, nauczyciele, przedszkolanki i dziennikarze. Ale również opiekunki do dzieci, ekspedienci sklepów, rzemieślnicy, budowlańcy oraz ludzie pracujący na otwartej przestrzeni. Ponadto:
- osoby po 65. roku życia
- osoby z chorobami układu oddechowego (np. z astmą)
- osoby z niewydolnością układu krążenia
- osoby z osłabioną funkcją układu odpornościowego
- przewlekle chorzy: np. z upośledzoną czynnością nerek cukrzycą
Groźne powikłania pogrypowe
Wszystkie objawy grypy dla ogólnie zdrowych ludzi poza ponad tygodniowym unieruchomieniem w domu nie są groźne. Jednak u niektórych osób w przebiegu grypy może dojść do niebezpiecznych dla życia powikłań.
Do możliwych powikłań pogrypowych należą:
- Zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli
- Zapalenie ucha środkowego
- Zapalenie zatok obocznych nosa
- Zaostrzenie przewlekłych chorób płuc
- Nasilenie objawów choroby wieńcowej
- Nasilenie objawów niewydolności krążenia
- Nasilenie objawów astmy
- Rozregulowanie cukrzycy
- Pogorszenie wydolności nerek
- Zapalenie mięśnia serca i osierdzia
- Zapalenie mózgu
- Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
- Powikłania ciąży – ryzyko poronienia
Czy szczepić dzieci?
Statystyki są nieubłagane. Dzieci poniżej 14. roku życia to 45 proc. chorych na grypę i połowa pacjentów przyjmowanych z powodu grypy do szpitali. Dlatego - jeśli twoje dziecko chodzi do szkoły przedszkola lub żłobka - koniecznie powinnaś je zaszczepić. Do grupy podwyższonego ryzyka zalicza się zwłaszcza maluchy poniżej piątego roku życia, ponieważ przechodzą grypę szczególnie ciężko, a każde powikłanie, np. zapalenie ucha środkowego jest poważną chorobą. Nie powinno się szczepić dzieci poniżej 6 miesiąca życia.
Przeciwwskazania do szczepienia
- Ostra choroba przebiegająca z gorączką
- Okres zaostrzenia choroby przewlekłej
- Uczulenie na składniki szczepionki (neomycyna, formaldehyd)
- Zespół Guillain-Barre w wywiadzie (schorzenie neurologiczne)
- Wiek poniżej 6 miesięcy
- Nadmierne odczyny poszczepienne po poprzedniej szczepionce przeciw grypie