Dieta w kamicach nerkowych

Kamica nerkowa powstaje w wyniku odkładania się złogów ze składników moczu w obrębie układu moczowego. W zależności od składu złogów rozróżnia się następujące postacie kamic nerkowych:

 

• Szczawianowo-wapniowa
• Fosforanowo-wapniowa
• Moczanowa
• Fosforanowo-magnezowo-amonowa
• Cystynowa
• Ksantynowa

Przyczyny powstawania kamic nerkowych:

• zbyt mała ilość płynów w diecie lub nadmierna ich utrata
• wysokie stężenie w moczu: wapnia, fosforanów, szczawianów, kwasu moczowego, cystyny
• niedobór magnezu, cytrynianów, który ograniczaja krystalizację składników moczu
• bardzo duża podaż witaminy C, niedobory witaminy B6
• wysokie lub zbyt niskie stężenie jonów wodorowych (pH) w moczu, zmniejszające rozpuszczalność niektórych składników moczu
• przewlekłe zakażenia układu moczowego
• uwarunkowania genetyczne

Zalecenia żywieniowe

Dieta w kamicach nerkowych powinna być dostosowana do danego rodzaju kamicy. Istnieją jednak ogólne zasady, które należy stosować w leczeniu kamic nerkowych tj.:
 

• zwiększona podaż płynów do ponad 2 litrów na dobę. Zalecanymi płynami są: woda stołowa, wody mineralne tj.: Jana, Marysieńka, napar z brzozy, melisy, słaba herbata. Należy podawać płyny przed snem, ponieważ rozcieńczają mocz w godzinach nocnych.
• ograniczone spożycie soli kuchennej oraz wszystkich przetworów z dodatkiem soli (kiszonki, konserwy)
• ograniczone spożycie produktów bogatych w kwas szczawiowy tj.: szpinak, szczaw rabarbar, boćwina
• ograniczone spożycie koncentratów spożywczych i przypraw do zup i potraw z glutaminianem sodu (zupy w proszku, rosoły w kostce, sosy w proszku)

Dieta w kamicy szczawianowo-wapniowej

W diecie tej oprócz wyżej wymienionych zaleceń żywieniowych należy zwiększyć spożycie magnezu, fosforanów i cytrynianów, ograniczyć podaż białka zwierzęcego.
W poniższej tabeli przedstawione zostały produkty zalecane, zalecane w ograniczonych ilościach i niewskazane w przypadku kamicy szczawianowo-wapniowej.

 

Przykład diety dla pacjenta z kamicą szczawianowo-wapniową:
 

• I Śniadanie 
  Kawa zbożowa z mlekiem (100ml)
  Pieczywo ciemne (100g - 2 kromki )  z masłem (10g – 2 łyżeczki),
  Jajo gotowane
  Rozcieńczony sok pomarańczowy (200ml)
• II  Śniadanie 
  Pieczywo z masłem jw., plaster szynki z indyka, herbata z cytryną
• Obiad 
  Zupa koperkowa z drobnym makaronem
  Kasza jęczmienna na sypko (80g – 4 łyżki ), pulpet (100g), buraczki gotowane (50g), woda (300ml)
• Podwieczorek 
  Kolba kukurydzy na ciepło, sok grejpfrutowy
• Kolacja 
  Ryba (100g) w jarzynach (100g) pieczywo z masłem, herbata ziołowa (250ml)
• Przed snem Napar z brzozy (250ml)

Dieta w kamicy fosforanowo-wapniowej

Kamica fosforanowo-wapniowa powstaje przy zasadowym odczynie moczu, który może wynikać z zakażenia bakteriami rozkładającymi mocznik na amoniak i dwutlenek węgla. Dlatego w diecie należy podawać pokarmy zakwaszające tj.: mięso, ryby, wędliny, pieczywo. Należy zwiększyć ilość płynów w diecie oraz magnezu i cytrynianów. Ograniczyć należy natomiast spożycie soli oraz produktów bogatych w wapń, fosforany i szczawiany tj.: mleko i przetwory, sery, jaja, strączkowe, konserwy.
W poniższej tabeli przedstawione zostały produkty zalecane, zalecane w ograniczonych ilościach i niewskazane w przypadku kamicy fosforanowo-wapniowej.

 

Przykład diety dla pacjenta z kamicą fosforanowo-wapniową:
 

• I Śniadanie 
  Pieczywo ciemne (100g - 2 kromki )  z masłem (10g – 2 łyżeczki),
  Ser żółty (20g-2 plastry)
  Herbata
  Rozcieńczony sok pomarańczowy (200ml)
• II  Śniadanie
  Pieczywo z masłem jw., sałatka z tuńczyka, herbata z cytryną, mandarynka
• Obiad
  Rosół z kury z makaronem
  Ryż (80g – 4 łyżki ), pierś z indyka (100g), surówka z marchwi i jabłek (70g-6 łyżek), woda (300ml)
• Podwieczorek 
  Jogurt naturalny z corn flakes, herbata ziołowa (250ml)
• Kolacja 
  Pierogi z mięsem, herbata z cytryną
• Przed snem Napar z brzozy (250ml)

Dieta w kamicy moczanowej

W kamicy moczanowej złogi powstają z kwasu moczowego w moczu kwaśnym (pH poniżej 5,3) i nadmiernie zagęszczonym. Aby zmniejszyć zawartość kwasu moczowego w moczu należy ograniczyć spożycie związków purynowych obecnych w wyrobach mięsnych, z dodatkiem grzybów. Dieta powinna alkalizować mocz, gdyż kwas moczowy rozpuszcza się w środowisku alkalicznym. Właściwości alkalizujące mają  mleko, warzywa i owoce, wskazana jest więc dieta mleczno-jarska. Należy również zwiększyć podaż płynów do ponad 2 l na dobę.
W poniższej tabeli przedstawione zostały produkty zalecane, zalecane w ograniczonych ilościach i niewskazane w przypadku kamicy moczanowej.

 

Przykład diety dla pacjenta z kamicą moczanową:
 

• I Śniadanie
  Kawa zbożowa z mlekiem
  Pieczywo (100g - 2 kromki )  z masłem (10g – 2 łyżeczki),
  Dżem lub miód
• II  Śniadanie
  Bułka z masłem jw., sałatka warzywna z majonezem,  herbata z cytryną, mandarynka
• Obiad 
  Zupa pomidorowa z ryżem
  Ziemniaki (300g – 4 średnie) z masłem, jajko sadzone (1szt.), sałata lodowa z pomidorem, ogórkiem, ser feta, szczypiorek, woda (300ml)
• Podwieczorek 
  Jogurt owocowy, banan, herbata ziołowa (250ml)
• Kolacja 
  Naleśniki z serem (2szt.), brzoskwinia, śmietana, herbata z miodem
• Przed snem Herbata z brzozy z cytryną (250ml)

Dieta w kamicy fosforanowo-magnezowo-wapniowej

W diecie stosowanej w kamicy fosforanowo-magnezowo-wapniowej należy ograniczyć fosforany, których źródłem są: sery dojrzewające, topione, mleko, żółtko jaja, mięso i przetwory, podroby, ryby, konserwy, produkty zbożowe gruboziarniste, suche nasiona roślin strączkowych, kakao, czekolada, orzechy. Należy zwiększyć ilość płynów. Jeśli w moczu jest niskie stężenie cytrynianów i magnezu zwiększyć należy spożycie soków i owoców cytrusowych oraz warzyw bogatych w magnez (kukurydza).
Dieta w kamicy cystynowej polega na ograniczeniu spożycia aminokwasu siarkowego (cystyny), który występuje w produktach nabiałowych. Ponadto należy zwiększyć podaż płynów do 3 litrów na dobę, oraz zwiększyć spożycie witaminy B6 (drożdże, kiełki pszenicy, strączkowe, orzechy).

Dieta w kamicy ksantynowej powinna uwzględniać zalecenia tj. dieta w kamicy moczanowej. Ksantyna to zasada purynowa będąca prekursorem syntezy kwasu moczowego. Należy więc zwiększyć podaż płynów i produktów alkalizujących mocz.