Dieta w hiperlipidemiach

Kiedy mówimy o hiperlipidemii?

O hiperlipidemii mówimy w przypadku gdy stężenie cholesterolu  i/lub triglicerydów w surowicy przekracza pożąda ne wartości (tj. cholesterol, TG <200mg/dl, LDL <135mg/dl, HDL (M) >58mg/dl (K) > 66 mg/dl). 

Zagrożenia Podwyższone stężenie lipidów stanowi ryzyko miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, zawałów.
Hiperlipidemie występują najczęściej u osób otyłych, zwłaszcza z otyłością brzuszną, jedzących w nadmiarze tłuszcze zwierzęce, dużo cukru, słodyczy i alkoholu. 

Zalecenia żywieniowe

W hiperlipidemiach powinna być stosowana dieta hipolipemiczna, której celem jest obniżenie stężenia lipidów w surowicy. Cechą charakterystyczną tej diety jest ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych bogatych w cholesterol oraz zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego. Spożycie cholesterolu w diecie należy ograniczyć do 300 mg na dobę.
W diecie hipolipemicznej należy przestrzegać następujących zasad:

  • Wyłącz z diety produkty bogate w cholesterol tj.: wątróbka, mózg, jaja, słonina, wołowina, masło, sery żółte, boczek.
  • Zwiększ spożycie błonnika pokarmowego (do 35g na dobę). Błonnik (rozpuszczalny w wodzie – pektyny, gumy) ma wpływ na obniżenie stężenia cholesterolu ponieważ wiąże kwasy żółciowe i ich sole, zwiększa wydzielanie tłuszczu z kałem, a wiec działa hipolipemicznie i hipocholesterolemicznie. Źródłem błonnika rozpuszczalnego są: suche nasiona roślin strączkowych, owoce (jabłka, porzeczki, czarne jagody), niektóre warzywa (marchew, dynia), płatki owsiane.
  • Uwzględnij w diecie witaminy o działaniu antyoksydacyjnym tj. witamina E, witamina C, B-karoten, które znajdziesz m.in. w marchewce, pomidorach, dyni, sałacie, szpinaku, natce pietruszki, olejach rolinnych, kiełkach pszenicy, pełnoziarnistych produktach zbożowych, papryce, brokułach, owocach cytrusowych, truskawkach, kiwi.
  • Ogranicz spożycie cukru miodu, dżemów wysokosłodzonych, słodyczy. Cukry szybko wchłaniające się (sacharoza, glukoza) zwiększają w wątrobie syntezę lipoprotein VLDL, będących źródłem miażdżycorodnego cholesterolu LDL.
  • Źródłem białka w diecie powinno być chude białko zwierzęce oraz białko nasion roślin strączkowych, które ze względu na korzystny skład aminokwasowy wykazuje pewne właściwości hipolipemiczne.
  • Ogranicz spożycie soli kuchennej do 5-6g na dobę. Unikaj potraw typu „Fast Food”, zup i sosów w proszku bogatych w sól kuchenną.
  • Z diety całkowicie wyłącz alkohol, ponieważ sprzyja wzrostowi triglicerydów w surowicy.
  • Codziennie jedz co najmniej pięć porcji produktów zbożowych, cztery porcje warzyw i trzy owoców, które zaopatrzą organizm w wystarczające ilości witamin i składników mineralnych, a także błonnika.
  • Pij dwie szklanki mleka dziennie, z których jedną można zastąpić serem, kefirem, jogurtem. Zapewni to odpowiednią podaż wapnia, a także dużo białka.
  • Jedna porcja ryby, drobiu, mięsa, grochu lub fasoli dostarczy pozostałą ilość potrzebnego białka.
  • Dzienną rację pokarmową rozłóż na 4-5 posiłków. Bardziej obfite powinny być śniadania tj. ok. 30% całej dziennej racji pokarmowej, 30% - obiad, 15% - podwieczorek, 25% - kolacja.

Poniższa tabela przedstawia produkty i potrawy zalecane i niewskazane w diecie hipolipemicznej
 

Produkty i potrawy Zalecane Niewskazane
Pieczywo
  • Pieczywo z pełnego ziarna
  • Bułki, chleb – graham
  • Pieczywo z dodatkiem soji
  • Chleb razowy na miodzie
  • Pieczywo z dużą ilością żółtek i dużą ilością tłuszczu (np. rogaliki francuskie)
  • Pieczywo z dodatkiem cukru - półcukiernicze i cukiernicze
Mleko
  • Odtłuszczone - świeże, zsiadłe, kefir, jogurt, maślanka
  • Tłuste i napoje z tłustego mleka
  • Śmietana, śmietanka
Sery
  • Chudy twaróg i biały ser
  • W ograniczonych ilościach ser żółty o zmniejszonej ilości tłuszczu; Edamski, Gouda
  • Białe i żółte sery  tłuste, dojrzewające, topione
Jaja
  • Białka, żółtka w ograniczonej ilości do 2 na tydzień 
  • Większa ilość żółtek
Mięso, drób, ryby, wędliny 
  • Chude gatunki, cielęcina, chuda wieprzowina – schab,  indyk, kurczaki bez skóry, królik,
  • ryby chude: dorsz, karmazyn, sandacz, szczupak, lin, leszcz, karaś
  • Chuda szynka wołowa i wieprzowa, polędwica, szynka i polędwica z indyka

  • Potrawy gotowane, pulpety, pieczone w folii, duszone i pieczone bez tłuszczu 
     
  • Wszelkie tłuste mięsa o dużej zawartości cholesterolu wieprzowina, baranina oraz mózg, wątroba, nerki i inne podroby
  • Gęś, kaczka oraz bogate w cholesterol skóry i podroby
  • Tłuste ryby: śledź, węgorz, łosoś, halibut, sardynki itp.
  • Pasztety

  • Potrawy smażone i duszone na tłuszczu zwierzęcym
Tłuszcze
  • Oleje roślinne zawierające jednonienasycone kwasy tłuszczowe: rzepakowy, oliwa z oliwek, w ograniczonych ilościach oleje słonecznikowy, sojowy,
  • W umiarkowanych ilościach masło i margaryny miękkie
  • Smalec, słonina, łój, boczek, margaryny twarde, olej palmowy
Ziemniaki
  • Gotowane „z wody”, puree oraz gotowane i pieczone w łupinkach  
  • Smażone, odsmażane, frytki, placki ziemniaczane, chipsy
Warzywa i owoce 
  • Wszystkie – świeże i mrożone, suszone, gotowane, surówki, sałatki 
  • W ograniczonych ilościach orzechy laskowe, włoskie, migdały
  • Warzywa konserwowane
  • Orzechy solone, orzechy kokosowe
Przyprawy
  • Korzenne, liść laurowy, angielskie ziele, wanilia, cynamon, sok z cytryny, koperek, zielona pietruszka
  • Ostre przyprawy, ocet, majonez
     
Napoje 
  • Odtłuszczone napoje mleczne, kefir jogurt, herbata, kawa, napary ziołowe, soki owocowe i warzywne niesłodzone
  • Alkoholowe, czekolada, kakao, napoje słodkie np. oranżady itp.
     
Słodycze
  • Galaretki, kisiele, budynie na chudym mleku, kompoty, sałatki owocowe, suflety, musy owocowe, biszkopty na białkach
  • Cukier, miód, marmolada, dżemy, marmolada w ograniczonych ilościach
  • Torty, serniki, czekolady, batony, cukierki i ciasta w czekoladzie kremy, tłuste ciasta z dodatkiem żółtka
Inne
  • Kasze, ryż, makaron, grzanki suszone  
  • Groszek ptysiowy, grzanki smażone na tłuszczu
Zupy 
  • Mleczne, jarzynowe, z kasz na wywarach z włoszczyzny, zaprawiane zawiesiną z mąki i mleka
  • Na tłustych wywarach, zaprawiane zasmażkami, śmietaną, z dodatkiem cukru
Potrawy
  • Pierogi, kluski, knedle, jajecznica z białek, leniwe kluski, lane ciasto na białkach 
  • Naleśniki, potrawy smażone, odsmażane, tłuste i słodkie


Przykład diety w hiperlipidemii

  • I Śniadanie
    Kefir z płatkami corn flakes, chleb ciemny z margaryną miękką, twarożek ze szczypiorkiem i rzodkiewką, herbata lub sok owocowy
  • II Śniadanie 
    Bułka z ziarnem zbóż, ser zółty, ogórek, sałata, banan.
  • Obiad
    Zupa pomidorowa z makaronem posypana natką pietruszki, dorsz pieczony w folii, ryż, surówka z marchewki i selera, sok świeży z grejpfruta
  • Podwieczorek
    Kisiel z jabłkiem, biszkopty, pomarańcza
  • Kolacja  
    Pierogi z serem, sok z marchwi

 

Wstecz