Stomatologia dziecięca zwana także stomatologią wieku rozwojowego obejmuje opieką dzieci od 6 miesiąca do 18. roku życia. Jest to dziedzina stomatologii ściśle powiązana z pediatrią. W pracy z dzieckiem niejednokrotnie wykorzystujemy znajomość podstaw psychologii.
Co powinien wiedzieć każdy rodzic?
Uświadamianie rodzicom znaczenia odpowiedniej dbałości o rozwój dziecka, w tym dbałości o stan jamy ustnej i zębów, powinniśmy zacząć już od momentu, kiedy kobieta jest w ciąży (współpraca z ginekologiem). Chodzi o odpowiednie odżywianie się matki, wystrzeganie się używek, niektórych leków itp. Kobiety w ostatnim trymestrze ciąży powinny być pouczane jak dbać o higienę jamy ustnej zaraz po urodzeniu się dziecka (odpowiednie przemywanie i masaż dziąseł, ochrona przed pleśniawkami itp.) Powinny być przestrzegane przed niektórymi złymi nawykami typu: słodzenie mleka i podawanie go na noc, karmienie niemowlaka łyżką drugiego dziecka (przekazywanie bakterii próchnico-twórczych), które w konsekwencji prowadzą do próchnicy.
Złe nawyki takie jak nieprawidłowe układanie dziecka do snu, czy zezwalanie na ssanie smoczka dzieciom w wieku powyżej roku prowadzą do nieprawidłowego rozrostu kości szczęki i żuchwy oraz do wielu wad zgryzu. Działania profilaktyczne obejmujące dziecko w wieku niemowlęcym powinny być poprzedzone wczesną konsultacją pedodontyczną we współpracy z pediatrą.
Stomatolog dziecięcy już na pierwszych spotkaniach z rodzicami podkreśla wagę leczenia zębów mlecznych, podkreślając równocześnie, iż pozostawienie tych zębów bez leczenia wiąże się z rozwojem różnego rodzaju zapaleń, począwszy od zapalenia miazgi zęba ,poprzez zapalenie okostnej ,aż do okołoszczękowych procesów zapalnych (procesy zapalne z kanału zęba przechodzą na ozębną, kość wyrostka zębodołowego i okostną, szerzą się w kierunku tkanek miękkich do przestrzeni międzypowięziowych twarzy, przestrzeni okołoszczękowych i okołożuchwowych).
Szczególnie ważny jest fakt, że rozprzestrzenianie tych procesów jest bardzo szybkie, dużo szybsze niż u dorosłych ze względu na inną, sprzyjającą temu budowę kości u dzieci. Powikłaniem może być nawet zakrzepowe zapalenie splotu skrzydłowego i następowe zapalenie opon mózgowych. Nieleczone trzonowce mleczne i ich przedwczesna utrata wiąże się z nieprawidłowym wzrostem i rozwojem kości szczęk, z różnymi wadami zębowymi i wadami zgryzu, powstałymi m.in. w wyniku nieprawidłowego wzrastania i ustawiania się zębów stałych.
Pierwsza wizyta u pedodonty
Pedodonta na pierwszym spotkaniu z rodzicami ocenia stan jamy ustnej (jeśli nie ma zębów, zaleca odpowiednią higienę jamy ustnej, zwraca uwagę na złe nawyki, polecając opiekunom zgłoszenie się w momencie pojawienia się pierwszych zębów mlecznych, sterując równocześnie dietą małego dziecka). Pozostaje w ścisłym kontakcie z pediatrą, prowadząc małego pacjenta pod kątem stomatologicznym. W razie potrzeby, jeśli istnieje duże obciążenie genetyczne próchnicą po konsultacji z pediatrą prowadzącym, wprowadza profilaktykę endogenną (najczęściej są to krople/ tabletki zawierające fluor w odpowiednim stężeniu) Ważna jest tu ciągła, systematyczna kontrola jamy ustnej dziecka i włączanie wielu metod profilaktyki egzogennej (lakierowanie, lakowanie zębów itp., ewentualne zwiększanie lub zmniejszanie dawki zalecanych leków).
Pierwsza wizyta u ortodonty
Wizyta konsultacyjna u pedodonty jest często wstępem do leczenia ortodontycznego. Lekarz oceniając zgryz wykrywa jako pierwszy wadę zębową lub zgryzową, proponując odpowiednie ćwiczenia jako wstęp do noszenia aparatów ortodontycznych. Niejednokrotnie wczesne rozpoznanie wady i zlikwidowanie jej przyczyny może ograniczyć dziecku wieloletnie leczenie ortodontyczne. Do przyczyn wad narządu żucia należą:
- dysfunkcje - Do dysfunkcji należą np.: wadliwe pobieranie pokarmu, sztuczne karmienie, niechętne żucie twardych pokarmów, wadliwe oddychanie przez usta i mowa oraz nieprawidłowe ułożenie żuchwy podczas spoczynku.
- parafunkcje - Parafunkcje to złe nawyki typu ssanie smoczka, palca, języka ,warg, ogryzanie paznokci, zgrzytanie zębami itp. Wszystkie te nawyki wykryte szybko przez pedodontę ochronią pacjenta przed rozwojem różnego rodzaju upośledzenia narządu żucia. W przypadku wad nabytych o słabym nasileniu, wskazanie przyczyny i usunięcie jej we wczesnym okresie rozwoju dziecka często prowadzi do samowyleczenia. Dlatego tak ważna jest szybka interwencja stomatologa dziecięcego.
- próchnica zębów,
- urazy,
- choroby ogólne - np. krzywica czy zapalenie ślinianek przyusznych.
Pedodonta, oceniając stan błony śluzowej jest w stanie jako pierwszy wykryć początek choroby zakaźnej wieku dziecięcego lub innej choroby układowej.
Wczesne objawy zmian w jamie ustnej mogą występować w chorobach:
- krwi,
- nerek,
- układu pokarmowego,
- alergii,
- czy zaburzeń metabolicznych organizmu.
Pedodonta we współpracy z radiologiem wcześnie wykrywa wszelki zaburzenia dotyczące ułożenia, liczby zębów itp. i we współpracy z ortodontą planuje dalsze leczenie pacjenta. Oceniając zaburzenia rozwoju uzębienia, we współpracy z pediatrą, stara się docierać do przyczyn ogólnoustrojowych tego zjawiska.
Dentofobia
Warto podkreślić także wagę psychologicznego aspektu kontaktu lekarz-pacjent (dziecko). Niejednokrotnie spotyka się dzieci i dorosłych z dentofobią i dentystofobią. Związane jest to niestety z urazami powstałymi w dzieciństwie, ze strachem przed bólem. Wprowadzenie takich materiałów, jak Carisolv czy stosowany w Medicover HealOzone jest bardzo dobrym rozwiązaniem dla zachęcenia tych pacjentów do korzystania z usług stomatologicznych. Ważnym z punktu widzenia pedodonty jest fakt, iż jest to zabieg bezbolesny, trwający bardzo krótko (bezpośrednio w ustach pacjenta działamy jedynie10-40 sek.), przynoszący doskonałe efekty.