Wnioski

Naturalny rozwój problemów zdrowotnych u osób aktywnych zawodowo można hamować poprzez odpowiednie działania profilaktyczne i medyczne skierowane do tej grupy. Optymalnym rozwiązaniem służącym poprawie stanu zdrowia osób aktywnych zawodowo jest stworzenie modelu zachęcającego i umożliwiającego pracodawcom, przy współpracy z instytucjami publicznymi, wdrażania programów opieki medycznej dla pracowników i ich rodzin.

Interwencje ukierunkowane na poprawę stanu zdrowia i zahamowanie rozwoju chorób w miejscu pracy można podzielić na trzy główne grupy działań w programie medycznym:

1. Promowanie zdrowego stylu życia
Obszar ten obejmuje tworzenie polityki zdrowotnej wewnątrz firmy sprzyjającej i zachęcającej do wyboru zdrowotnego stylu życia i unikania zachowań szkodliwych. W skład takich programów wchodzą specjalne działania edukacyjne, szkoleniowe i organizacyjne pomagające pracownikom np. rzucić palenie, nauczyć się radzenia ze stresem, stosować lepiej zbilansowaną dietę czy wspierać aktywność fizyczną.
Korzyści dla pracodawców: Udowodniono, że prozdrowotny tryb życia bezpośrednio wpływa na zadowolenie i produktywność pracowników i zmniejsza ryzyko choroby i absencji^6,7.

2. Zdrowe środowisko pracy
W tym obszarze znajdują się usprawnienia technologiczne i organizacyjne mające na celu ograniczenie zagrożeń dla zdrowia wynikających z otoczenia, w którym pracuje pracownik. Obejmuje ocenę ryzyka zawodowego i ocenę ergonomii stanowisk, ocenę stopnia uwarunkowań organizacyjnych sprzyjających powstawaniu czynników stresogennych w warunkach pracy i wdrażanie odpowiednich mechanizmów naprawczych.
Korzyści dla pracodawców: Udowodniono, że ergonomiczne środowisko pracy i właściwa organizacja pracy zmniejszają ryzyko urazów i wypadków przy pracy⁸ oraz zwiększają produktywność⁹.

3. Zarządzanie chorobą
Obszar ten obejmuje zapewnienie dostępu do świadczeń zdrowotnych związanych z diagnozowaniem, leczeniem i rehabilitacją chorób. Powinien on zawierać odpowiednio dobrany do potrzeb zdrowotnych pracowników zakres usług, zdecydowanie szerszy niż wynikający z wytycznych metodologicznych do badań medycyny pracy - obejmuje specjalności medyczne i badania diagnostyczne umożliwiające wykrywanie i prowadzenie chorych z schorzeniami przewlekłymi oraz rozbudowaną pomoc doraźną.
Korzyści dla pracodawców: Udowodniono, że właściwe prowadzenie chorych z ostrymi i przewlekłymi chorobami może zmniejszyć absencję i poprawić produktywność¹⁰. Na podstawie niniejszej analizy, zmniejszenie absencji o 10% mogłoby przynieść oszczędności rzędu 5 mln zł (bez kosztu zastępstw chorego pracownika) – 11 mln zł (z uwzględnieniem zastępstw) (z  tylko w badanej populacji ~100 tyś pracowników. Dodatkowo zwiększenie produktywności jedynie o 5% w badanej grupie mogłoby przynieść szcunkowe korzyści ponad 150 milionów zł, co przekłada się na miliardy PLN w skali całej polskiej gospodarki¹¹.

Zakres możliwych działań w tych trzech obszarach jest bardzo szeroki i powinien być każdorazowo dostosowywany do specyfiki zadań w danej firmie oraz potrzeb zdrowotnych jej pracowników, zgodnie z zaproponowanym w Raporcie nowym podziałem grup zawodowych. Opracowanie kompleksowego programu medycznego dla firmy jest zadaniem złożonym, ale w długofalowej perspektywie przynosi wymierne rezultaty. Autorzy raportu mają nadzieję, że dzięki informacjom zawartym w Raporcie przedsiębiorstwa i instytucje wspierające zdrowie pracowników w Polsce będą mogły jeszcze skuteczniej oddziaływać na stan zdrowia swoich pracowników. 

(6) Iestra, D. i wsp. Effect Size Estimates of Lifestyle and Dietary Changes on All-Cause Mortality in Coronary Artery Disease Patients: A Systematic Review . Circulation. 2005;112:924-934 
(7) Aldana, S.G. Financial impact of health promotion programs: a comprehensive review of the literature." American Journal of Health Promotion. May/June 2001. 15 (5) 296-320
(8) Stansfeld S, Head J, Marmot M. Work related factors and ill-health: the Whitehall II study. 2000. Health and Safety Executive; Contract Research Report no 266.
(9) Gatty CM, i wsp.. The effectiveness of back pain and injury prevention programs in the workplace. Work, 2003, vol 20, nr 3, str. 257-266
(10)  Collins JJ, i wsp.. The assessment of chronic health conditions on work performance, absence, and total economic impact for employers. J Occup Environ Med. 2005;47:547-557.
(11) Estymacja na podstawie wyliczenia dla populacji 100 tyś na podstawie zmniejszenia kosztów wynagrodzeń dla średniej absencji 3,8 dnia/pracownika o 10% = do 3,4 dnia i oszczędności związanych z ograniczeniem dodatkowego zatrudnienia dzięki zwiększeniu produktywności o 5%. Do obliczeń zastosowano średnie koszty zatrudnienia pracownika w sferze produkcyjnej w Polsce (pensja plus koszty pracodawcy = 3295 PLN wg. GUS, kwiecień 2009 ). Szczegóły wyliczenia w Raporcie Medicover „Analiza zdrowia 100 tysięcy pracowników w Polsce”.